naar top

FAQ: 'je' of 'u': hoe spreek je je doelgroep aan?

Hoe spreek je jouw publiek aan? Kies je voor de beleefdheidsvorm ‘u’ of kan je tutoyeren? We stelden de vraag op sociale media, en onze leden antwoordden uiteenlopend. Kortom vroeg het dus voor jou, of voor u, aan enkele experten.

In de praktijk wordt 'je' vaak gebruikt

We stelden de vraag op Twitter en Facebook. Wat blijkt? De meeste communicatieprofessionals kiezen voor een persoonlijke aanpak voor externe communicatie en dus krijgt ‘je’ de voorkeur. Maar dit hangt sterk af van het gebruikte medium. 'Je' wordt vaak gebruikt op sociale media en op chat (tenzij de afzender zelf 'u' gebruikt), terwijl men in een officiële brief sneller 'u' hanteert. 

Lezen welke organisaties voor 'je' of 'u' kiezen, doe je in het Facebookbericht op de Kortompagina.

Wat zegt de taalexpert?

Schrijfexpert Mark van Bogaert kiest voor persoonlijke woorden, dat schept een soort vertrouwen die de tekst menselijker en dus ook interessanter maakt. Elke doelgroep bestaat immers uit mensen. Maar dat betekent niet dat 'u' niet meer in een tekst thuis hoort. 

Volgens Mark van Bogaert is mondelinge communicatie het uitgangspunt. Dit zal ook helpen de tekst vlotter leesbaar te maken. Mensen die je met de voornaam aanspreekt (familie, vrienden, collega’s…) kun je verder benaderen met ‘je’. Wanneer je iemand niet persoonlijk kent of in formele correspondentie, spreek je die mens(en) aan met ‘u’. Merk op dat je de lezer dus niet enkel op een persoonlijk manier benadert, maar ook in het enkelvoud aanspreekt. Je kan de lezer best persoonlijk aanspreken en toch 'u' gebruiken. 

Stel jezelf ook de vraag welke aanspreekvorm de lezer verkiest, en niet welke ú wilt. Zorg ervoor dat de lezer vaker vermeld wordt in de boodschap dan jezelf. Het moet voornamelijk over de lezer gaan. Wat je ook kiest, doe het consequent en gebruik ‘u’ en ‘je’, ‘uw’ en ‘jouw' niet door elkaar.

Het onderscheid tussen ‘je’ of ‘u’ is dus deels een kwestie van de context aftasten. Hoewel de u-vorm een afstand kan creëren, kies je bij twijfel beter voor ‘u’. Niemand zal zich daaraan storen. Door iemand met ‘je’ aan te spreken daarentegen kan je die persoon wel op de tenen trappen als die een ‘u’ verwacht. 

Mooi praktijkvoorbeeld van Informatie Vlaanderen

Informatie Vlaanderen en de taaladviesdienst van de Vlaamse overheid kiezen voor de u-vorm voor externe communicatie (met uitzondering van sociale media (tenzij de burger je aanspreekt met ‘u’), vacatures, jongeren, campagnewebsites en chat (tenzij de burger je aanspreekt met 'u')). De redactie gaat daarbij niet uit van wat de overheid graag wil (vlot of toegankelijk overkomen), maar van wat de lezer wil (duidelijk en respectvol geïnformeerd worden). Voor interne communicatie gebruikt Informatie Vaanderen de je-vorm. 

Waarom kiest Informatie Vlaanderen het vaakst voor 'u'? Een gebruikersonderzoek door Ipsos in oktober 2017 in opdracht van Informatie Vlaanderen stelt dat de voorkeur van de burger naar de 'u' als aanspreekvorm gaat. Een presentatie en samenvatting hiervan vind je bij Downloads

De aanbeveling van de Vlaamse overheid vind je bovendien overzichtelijk uitgelegd op de website van Heerlijk Helderhttps://overheid.vlaanderen.be/communicatie/heerlijk-helder/u-of-je

'Je' of 'u' in communicatie van Vlaamse gemeenten 

PXL Hogeschool-student Wim Michiels (2019) publiceerde zijn bachelorproef over de aanspreking van Vlaamse steden en gemeenten naar hun burgers: moeten zij ‘je’ of ‘u’ gebruiken. De scriptie vind je bij downloads. Uit zijn onderzoek maakte hij op dat Vlaamse burgers zowel willen aangesproken met ‘u’ als met ‘je’ afhankelijk vanuit welk kanaal er gecommuniceerd wordt. ‘U’ wordt verkozen bij communicatie per brief, per mail, via de website, via mededelingenborden en bij een telefonisch gesprek. ‘Je’ wordt dan weer verkozen bij sociale media, de brochure/magazine en bij een ontmoeting. Echter liggen de verschillen tussen de voorkeur voor ‘u’ of ‘je’ vaak kort bij elkaar. Dit ligt voor een groot stuk in lijn met wat de Vlaamse Overheid al haar organisaties aanbeveelt. Echter merken we uit dit onderzoek dat Vlaamse gemeenten bij veel kanalen ‘je’ gebruiken om persoonlijker te zijn, maar waar burgers toch nog liever ‘u’ zien staan. 

 

Wat gebruikt jouw organisatie?

Wil je graag jouw praktijk of mening hierover delen? Mail jouw voorbeeld naar annebeth@kortom.be