naar top

Goede afspraken over communicatie maken goede besturen

Overheidscommunicatie in het jaar van de verkiezingen heeft baat bij goede afspraken. 3 maanden voor de verkiezingen treedt de sperperiode in werking. Wat is de wettelijke regeling? Wat kan wel, wat niet na 1 juli ‘18? En wat met de periode tussen nu en 1 juli? Een overzicht.

Op zondag 14 oktober 2018 zijn er gemeente- en provincieraadsverkiezingen gepland. In de periode voor deze verkiezingsdag voelen communicatieambtenaren vaak een verhoogde druk van politici op de communicatiekanalen en vervaagt de scheidingslijn tussen politieke communicatie en overheidscommunicatie. We overlopen hier de wettelijke bepalingen en geven richtlijnen en tips voor een goede verstandhouding.

Een beperkt wettelijk kader

We maken de begrippen duidelijk: overheidscommunicatie gebeurt door overheidsdiensten en – medewerkers, het is vaak beleidscommunicatie over ‘beslist beleid’ en vertrekt vanuit een algemeen belang. Politieke communicatie is communicatie door politici over politieke ideeën en is van nature niet neutraal.

De communicatie van een overheid is gericht op het algemeen belang van de samenleving en wil burgers op een correcte, duidelijke en eerlijke manier informeren over het 'beslist beleid' en het 'beleid-in-ontwikkeling'. Burgers krijgen de ruimte om hun eigen mening te vormen.

Deze communicatie beperkt zich tot een evenwichtige weergave van feiten en opties en situeert deze keuzes in een breder geheel. De inhoud staat centraal, niet de betrokken politici of bestuursleden. Zo stimuleert de overheid de publieke discussie en publieksparticipatie.

Het wettelijk kader dat de communicatie regelt in de periode vóór de gemeente- en provincieraadsverkiezingen is erg beperkt. Alle geldende regelgeving is verzameld op www.vlaanderenkiest.be.

Vanaf 1 juli 2018 geldt een sperperiode: vanaf dat moment geldt de wet op de verkiezingsuitgaven en zijn bepaalde campagnemiddelen verboden. Je leest hier meer

De wet op de verkiezingsuitgaven bepaalt het maximumbedrag dat lokale kandidaten vanaf 1 juli 2018 kunnen uitgeven. In héél uitzonderlijke gevallen kan de Raad voor Verkiezingsbetwistingen oordelen dat in de sperperiode bv. een informatieblad werd gebruikt als propagandablad voor lokale kandidaten en moeten de kosten door de kandidaat terugbetaald worden.


Goede afspraken maken goede vrienden

Het wettelijk kader beperkt zich tot de sperperiode. Er zijn geen afdwingbare regels in de maanden vóór 1 juli 2018.

Minister Homans stuurde daarom eind september een rondzendbrief waarin ze alle lokale besturen vraagt om in het jaar vóór de verkiezingen de nodige kiesheid aan de dag te leggen bij het gebruik van informatiebladen en sociale media. Deze officiële kanalen moeten de bevolking op een neutrale en objectieve wijze informeren, alle schijn van partijdigheid moeten geweerd worden.

Duidelijke afspraken over objectieve communicatiekanalen van een gemeente- of provinciebestuur dragen daartoe bij. Zoals afspraken over de rol van politici en ambtenaren bij de opmaak en invulling van het informatieblad, website, sociale media en het persbeleid.

In de ideale wereld wordt een afsprakennota opgemaakt met verschillende partners (en door de beleidsmakers goedgekeurd) bij het begin van een legislatuur of op een verkiezingsloos moment.


Inspiratie voor afsprakennota’s van communicatiekanalen

Hieronder vind je interessante links naar documenten en ervaringen die jou (of andere collega’s) kunnen helpen bij de opmaak van een redactiestatuut.

Vragen en antwoorden over afspraken in de Kortom-community:

Voorbeelddocumenten van andere organisaties: 

 

Heb je vragen over de sperperiode of wil je een afsprakennota delen met collega's? Contacteer ons gerust via 050 31 14 31 of info@kortom.be