naar top

Goede afspraken over communicatie maken goede besturen

Overheidscommunicatie in het jaar van verkiezingen heeft baat bij goede afspraken. Voor de verkiezingen treedt de sperperiode in werking. Wat is de wettelijke regeling? Wat kan wel, wat niet? Een overzicht.

In de periode voor verkiezingen voelen communicatieambtenaren vaak een verhoogde druk van politici op de communicatiekanalen en vervaagt de scheidingslijn tussen politieke communicatie en overheidscommunicatie. We overlopen hier de wettelijke bepalingen en geven richtlijnen en tips voor een goede verstandhouding.

De Vlaamse verkiezingen van 26 mei 2019

We maken de begrippen duidelijk: overheidscommunicatie gebeurt door overheidsdiensten en – medewerkers, het is vaak beleidscommunicatie over ‘beslist beleid’ en vertrekt vanuit een algemeen belang. Politieke communicatie is communicatie door politici over politieke ideeën en is van nature niet neutraal.

Bij de Vlaamse verkiezingen begint de sperperiode vier maanden voor de verkiezingen (wet van 19 mei 1994, art 5 §1). Voor de regionale verkiezingen van 26 mei 2019 begint de sperperiode dus op 26 januari 2019. Voor alles wat Vlaanderen (en Vlaamse mandatarissen) is, kan je terecht op deze goede website van de Vlaamse overheid over communicatie voor- en tijdens de verkiezingsperiodehttps://overheid.vlaanderen.be/communicatie-tijdens-sperperiode-voor-verkiezingen 

Wat voor lokale mandatarissen geldt, is het bestuursdecreet (https://overheid.vlaanderen.be/communicatie-normen) dat zegt dat overheidscommunicatie altijd politiek neutraal moet zijn. Als er een mandataris in de overheidscommunicatie komt, moet dat ‘discreet’ gebeuren en ‘informatief relevant’ zijn. Natuurlijk ligt dat tijdens de sperperiode extra gevoelig als de mandataris ook opkomst voor de Vlaamse verkiezingen. Zich houden aan het protocolakkoord van Vlaanderen, ook al geldt het niet op lokaal niveau, zou een goed richtsnoer zijn. 

Goede afspraken maken goede vrienden

Minister Homans stuurde naar aanleiding van de lokale en provinciale verkiezingen in oktober 2018 een rondzendbrief waarin ze alle lokale besturen vraagt om in het jaar vóór de verkiezingen de nodige kiesheid aan de dag te leggen bij het gebruik van informatiebladen en sociale media. Deze officiële kanalen moeten de bevolking op een neutrale en objectieve wijze informeren, alle schijn van partijdigheid moeten geweerd worden.

Duidelijke afspraken over objectieve communicatiekanalen van een gemeente- of provinciebestuur dragen daartoe bij. Zoals afspraken over de rol van politici en ambtenaren bij de opmaak en invulling van het informatieblad, website, sociale media en het persbeleid.

Bekijk ook ons memorandum voor een goed lokaal communicatiebeleid, met 10 adviezen. Deze principes verwoorden waar goede publieke communicatie voor staat en waar elk lokaal bestuur naar moet streven. Punt 7 stelt duidelijk: "overheidscommunicatie is geen politieke communicatie". 

De communicatie van een overheid is gericht op het algemeen belang van de samenleving en wil burgers op een correcte, duidelijke en eerlijke manier informeren over het 'beslist beleid' en het 'beleid-in-ontwikkeling'. Burgers krijgen de ruimte om hun eigen mening te vormen.

Deze communicatie beperkt zich tot een evenwichtige weergave van feiten en opties en situeert deze keuzes in een breder geheel. De inhoud staat centraal, niet de betrokken politici of bestuursleden. Zo stimuleert de overheid de publieke discussie en publieksparticipatie.

In de ideale wereld wordt een afsprakennota opgemaakt met verschillende partners (en door de beleidsmakers goedgekeurd) bij het begin van een legislatuur of op een verkiezingsloos moment.

Inspiratie voor afsprakennota’s van communicatiekanalen

Hieronder vind je interessante links naar documenten en ervaringen die jou (of andere collega’s) kunnen helpen bij de opmaak van een redactiestatuut.

Vragen en antwoorden over afspraken in de Kortom-community:

Voorbeelddocumenten van andere organisaties: 

 

Heb je vragen over de sperperiode of wil je een afsprakennota delen met collega's? Contacteer ons gerust via 050 31 14 31 of info@kortom.be