naar top

Mogen politici prominent aanwezig zijn op gemeentelijke kanalen?

Veel lokale besturen worstelen met de vraag of ze politieke mandatarissen in beeld mogen brengen in het gemeentemagazine, op de website of op sociale media. Hoewel politici vaak vragende partij zijn, blijf je beter voorzichtig.

Om een antwoord te formuleren op deze vraag baseren we ons op twee belangrijke redenen. De eerste is juridisch: overheidscommunicatie moet politiek neutraal zijn volgens het Bestuursdecreet van 7 december 2018. De tweede is principieel en meteen ook de essentie van communicatieonderzoek: zet in je communicatie je publiek centraal, en niet de politici of andere leidinggevenden. Dat helpt om je communicatie meer succesvol te maken.

Politiek neutrale communicatie

Het Bestuursdecreet van 7 december 2018 stelt dat overheidscommunicatie politiek neutraal moet zijn. We vermelden enkele spelregels (bron en meer informatie https://overheid.vlaanderen.be/communicatie/normen-en-principes):

  • ‘Bij het vermelden van namen van ministers (e.a. mandatarissen zoals burgemeesters…, nvdr) verwijzen naar de partij, kan enkel discreet en voor zover het een informatieve meerwaarde heeft.’

  • ‘Bij het gebruiken van persoonlijke gegevens van politici, het inlassen van foto's of audiovisuele bijdragen waakt de overheid erover dat de inlassing in de eerste plaats informatief is en dat er geen publicitaire, eenzijdige of opiniërende indruk rond de persoon wordt gewekt.’ 

  • ‘De normen zijn van toepassing op elke situatie en in elk mediatiek format waarin ministers communiceren.’

  • ‘Beleidscommunicatie wordt in de praktijk vaak verspreid via redactionele media, waar de regering/gemeentebestuur rechtstreeks geen vat op heeft. Daarom is het belangrijk dat bij het aanreiken van informatie aan deze externe media de inhoud van het beleid centraal staat, en niet de bewindspersoon of zijn partij.’

  • Personencultus van politici of het betrekken van partijpolitieke of ideologische standpunten is in elke overheidscommunicatie te mijden.

  • Tijdens een sperperiode voor verkiezingen zijn er extra regels.

Wat betekent politieke neutraliteit nu concreet?

Een voorbeeld: De samenstelling van het college van burgemeester en schepenen publiceren is louter informatief en dus politiek neutraal. Laat je die mandatarissen ook aan het woord of in beeld komen, dan communiceer je een stuk minder politiek neutraal.

Toch is het niet strikt verboden om politici in beeld te brengen. Ze mogen bijvoorbeeld wel het gevoerde beleid toelichten op de officiële kanalen. Maar het biedt geen meerwaarde om hen aan het woord of in beeld te brengen bij informatie over de gemeentelijke dienstverlening.

De meeste lokale overheden blijven hier terecht voorzichtig en beperken de aanwezigheid van politieke mandatarissen in hun kanalen. Een kort voorwoord van de burgemeester of een schepen in het gemeentelijk informatieblad als compromis kan wel. Mandatarissen hebben tenslotte hun eigen (socialemedia)kanalen om hun verhaal te vertellen.

Stel je publiek centraal

Daarnaast blijkt uit publieksonderzoek (Harris en Vallance, 2008, en Goubin, 2017) dat overheidscommunicatie effectiever is als het publiek centraal staat en niet de politiek.

Dat is niet altijd zo geweest. Vroeger keken mensen meer op naar autoriteiten zoals vooraanstaande politici, leerkrachten, instellingen. Die hadden toen nog een grote geloofwaardigheid. Maar de tijden zijn veranderd. Het vertrouwen in deze klassieke opinion leaders is sterk afgenomen. Nu houden we meer dan ooit rekening met ideeën, verhalen, getuigenissen van vrienden, familie of andere mensen zoals wij.

De deference/reference piramides van Harris en Vallance (2008) brengen dit mooi in beeld (zie figuur hieronder). Links zie je de klassieke hiërarchische piramide in de samenleving. De omgekeerde piramide rechts toont het referentiekader van mensen. Vrienden en familie staan daarin bovenaan en zijn belangrijker als referentie- en beïnvloedingskader dan ‘leaders’ en instellingen.

Deze piramide verklaart ook het belang van storytelling: verhalen van mensen met wie we ons kunnen identificeren werken overtuigender dan officiële informatie, gebracht door politici of instellingen.

Het is dan ook niet opmerkelijk dat uit gemeentelijke communicatieonderzoek van Thomas More hogeschool (Goubin, sinds 2000) regelmatig blijkt dat de aanwezigheid van lokale politieke mandatarissen weegt op de geloofwaardigheid. Veel burgers gaan ervan uit dat als een politicus bij een artikel staat het dan vooral ‘goed nieuws show’ is.

Conclusie: Beperk de aanwezigheid van politici in gemeentelijke kanalen, stel je lezer centraal en deel informatie voor en door inwoners.

Onze tip: maak goede afspraken hierover met het bestuur en de politici en laat die goedkeuren. Zo vermijd je onnodige discussies en misvattingen. Hoe je zo'n afspraken maakt lees je hier

Lees meer: 

Elk jaar stellen jullie meer dan 400 vragen aan Kortom. Via mail, telefoon, de community, op onze website of tijdens opleidingen. Wij zochten een antwoord op de drie meest gestelde vragen uit 2020. Lees hier de artikels met de twee andere vragen en antwoorden: