naar top

Communicatie als proces ipv 'middel'

Communicatie wordt vaak gezien als een 'middel' om (marketing-/bedrijfs-) doelen te bereiken. Comm. is dan het instrument dat mensen beïnvloedt om hun houding/gedrag/mening te veranderen. Dit is eigenlijk de klassieke manier: een zender legt de ontvanger op wat hij moet doen. Concreet komt het neer op maken van campagnes en inzetten van communicatiemiddelen. Hierbij worden concrete doelen, doelgroepen gevormd die bereikt worden. Dit is ongeveer letterlijk het voorwoord van het communicatieplan dat ik momenteel aan het schrijven ben.

Al enkele jaren wordt er meer gekeken naar communicatie als een 'proces', iets waar meerdere doelgroepen samen werken. Er is dus meer interactie en dynamische interactie. Er is geen éénrichtingsverkeer meer van de zender naar ontvanger. Volgens sommigen is dit al lang geleden begonnen, met de komst van sociale media, websites, ...iedereen kan zenden. Er zou dus meer overleg, interactie moeten zijn door veel verschillende doelgroepen.

De idee staat me wel aan en deels lijkt het me ook erg nuttig, maar niet altijd. Zeker om als overheid met burgers in gesprek te gaan over gevoelige én moeilijke onderwerpen (natuur/ontbossing/milieu), zou nog wel eens flink kunnen botsen met (politieke) beleidskeuzes. Misschien is het koudwatervrees, deel is het ook te onbekend voor mij.

Heeft iemand hier al concrete cases over of wil iemand zijn/haar ervaring delen?
Hoe bekijken jullie communicatie?

Reacties

Reageer
  • foto Patrick Vandenberghe
    Geweldige vraag Pascal en altijd bereid kort even te sparren. Want communicatie is bv. het luisteren beginnen vergeten, en het is tijd voor een inhaalbeweging, cf.
    https://toecomst.wordpress.com/2018/07/11/grootschalig-luisteren-als-organisatie/

    Je kunt ook vrij snel meer "integratie" bereiken door een perskamerwerking op te zetten, cf. https://toecomst.wordpress.com/2014/05/19/merkcoherente-perskamers-waarom-hoe-begin-je-eraan/ [Toevoeging: rijmt met "converserende overheid" en wat Marc VD hieronder schrijft.]

    De vragen die jij stelt lagen ook aan de basis van Factor C, in Vlaanderen doorvertaald als CB-link.
    https://www.communicatierijk.nl/vakkennis/themas/factor-c
    https://overheid.vlaanderen.be/toolbox-cb-link

    En als het gaat over met burgers in gesprek gaan, zie dan bv.
    https://overheid.vlaanderen.be/participatie
    https://www.linkedin.com/groups/8276206/

    Ook nuttig: https://www.communicatierijk.nl/vakkennis/omgaan-met-polarisatie-en-onbehagen/dilemmalogica en andere vormen van omgang met tegenspraak / vermijden dat je in een bubble blijft zitten cf. https://toecomst.wordpress.com/2018/10/01/over-bubblethink-false-facts-psychotargeting-tegenspraak/

    Communicatie is deels ook "in de problemen" omdat "de bandbreedte beperkt is geraakt", en er veel inertie of zelfs weerstand is. Daar kunnen gedragsinzichten dan weer van pas komen. Mensen eerst ontzorgen of helpen in de keuze-architectuur, en daarna pas de communicatie in functie daarvan ontwerpen, zoals bij de bOb-campagne. Eerst de gedragsstrategie dus, en daarna pas de campagenestrategie. Denken in termen van "behavioural design" en communciate ontwerpen in termen van Systeem 1 i.p.v. Systeem 2 (*) is ook democratisch want mensen ontzorgen stelt hen beter in staat om hun rechten op te nemen of gebruik te maken van de dienstverlening die de overheid aanbiedt.

    Service design ook, wat bv. kan leiden tot beeldbrieven (zie Gebruiker Centraal). Qua gedragsinzichten toepassen is het een minimum Heerlijk Heldere brieven of mails met handelingsperspectief te schrijven, cf. https://overheid.vlaanderen.be/gedragsinzichten-heldere-brieven-en-e-mails

    (*) : commercieel-neutrale leestip https://suebehaviouraldesign.com/nl/kahneman-fast-and-slow-thinking-uitgelegd/
    Patrick Vandenberghe 13 .05.2020 om 12:59 Aangepast op 14 .05.2020 om 09:24
  • foto Marc van Daele
    Dag Pascal
    Je vraag doet me sterk denken aan het concept en de inhoud van het Kortom-boek "De converserende overheid" waar ik aan meeschreef.
    Persoonlijk vind ik dat het perspectief van communicatie als strategisch middel om organisatiedoelstellingen te realiseren ook in die omgeving overeind blijft. Het laat je toe om met communicatie veranderingen te initialiseren en te ondersteunen en om communicatie niet enkel te gebruiken om mensen te informeren over het beleid.
    Het wordt misschien wat semantisch, maar communicatie is altijd een proces, ook in het zender-ontvanger model. Het onderscheid waar jij het over hebt, gaat meer over een attitude. Enkele belangrijke aspecten hierbij:
    - Co-creatie: Met communicatie kun je samen met je doelgroepen beleid ontwikkelen en hen mee verantwoordelijk maken. Je erkent daarbij mensen als expert in hun eigen leven.
    - Kanalengebruik: Vroeger waren communicatiekanalen duur en technisch complex (drukwerk, websites, betaalde media ..). Nu zijn die kanalen toegankelijk voor iedereen en mensen zijn hun eigen kanalen gaan kiezen en ze communiceren in hun eigen netwerken. Dus het gaat erom je als organisatie een plaats te verweren in dat netwerk en niet je communicatiedoos open te trekken wanneer je eens een boodschap wil zenden.
    - Context: het besef dat je contact met de burger/gebruiker een stap is in het verhaal van zijn leven. Dat is zijn context en als overheid is het goed om ons in te leven in die context.
    - Vertrouwen: er wordt vaak gesproken over het vertrouwen van burgers in de overheid, maar er is eveneens veel werk aan het vertrouwen van politici in de burgers en in hun capaciteiten. In vele gemeenten(of provincies) wonen meer experts in milieu, ruimtelijke planning, sociaal beleid, IT enz dan er bij die overheid werken. Dus een samenwerking is zeker een meerwaarde.
    Dat zijn zo in het kort een paar bedenkingen van mij. Als je hierover eens verder wil praten, hoor ik het graag.
    Alvast veel succes met je vernieuwende aanpak!
    Marc
  • foto Pascal Vanhees
    Howla, al snel twee lange reacties! Top!
    Al die links lezen/leren zal nog een tijd nodig hebben :)

    Ikzelf kan wel een vernieuwende aanpak willen, het bestuur/leiding daarvan overtuigen is dan weer heel andere koek. Momenteel krijg ik het al nauwelijks uitgelegd dat het 'imago' of 'merk' iets is waar we mee bezig MOETEN zijn in een strategisch communicatieplan.

    De focus bij de leiding (en medewerkers) ligt momenteel heel hard op het middelen (de website, de sociale media, de folder, ....waan van de dag en ad hoc dingen) en minder op de lange termijn. Ik heb het moeilijk om dat uit te leggen aan (verder zéér competente) mensen zonder notie of achtergrond van marketing/communicatie. 'The Burden' van veel eenmanscommunicatiediensten zeker?

    Dit was dus in eerste instantie een vraag voor mezelf, maar mijn nieuwsgierigheid is wel gewekt!
  • foto Patrick Vandenberghe
    Wie willen (moeten) jullie zijn voor de Limburger ? Hoe verenigen we de inspanningen van de vele werknemers ? De middelen die je opsomt zijn basics en moeten vanzelfsprekend in orde zijn. Maar die middelen goed gebruiken veronderstelt in feite content mapping, en dus heb je content strategie nodig, en die rijmt normaal gezien met jaarplanning dus missie & visie dus identiteit (branding, overbrugging kloof tussen gewenste & gepercipieerde identiteit) dus voeling dus luisteren, en dan ben je weer full circle. Vandaar ook "brand newsrooms". Maar het begint volgens mij met meer "organisational listening". Want neem nu jongerencommunciatie, of inclusie : werken jullie voor meer dan "the usual suspects", weten jullie wat er leeft ? En indien ja passen jullie dat toe ?

    Dat gezegd zijnde zijn er nog véél organisaties die zich vooral opstellen als zender met een 2.0 sausje, dus maak je er persoonljik niet te druk over. Een boekje om alvast cocreatie verkocht te krijgen bij je bestuur / leiding vind je hier: https://toecomst.wordpress.com/2015/09/01/cocreatie-hoe-krijg-je-het-verkocht/

    Succes!
Meld je aan als lid om een reactie te plaatsen of bijlagen te downloaden.